Rechten van het kind bij een scheiding

Het kinderrechtenverdrag is intussen in ons land al meer dan 20jaar van kracht. Niemand denkt er ook maar aan om kinderrechten in vraag te stellen.

Ook bij scheidingen en gezinsreorganisaties, heb ik in de vele jaren als familiebemiddelaar/scheidingscoach, nooit ouders ontmoet die niet bezorgd zijn om hun kinderen en die er niet van overtuigd zijn dat ook hun kinderen rechten hebben die moeten gerespecteerd worden.

Maar een partnerscheiding is een crisis, een emotioneel zware periode, waarin pijn, verdriet, onzekerheid en boosheid ongelooflijk veel energie opslokken en heel lang nazinderen. En hoe goed de bedoelingen dan ook zijn, het is erg moeilijk om de focus op het werkelijke belang van de kinderen te houden.

Weinig ouders weten, kennen, trouwens de echte noden van hun kinderen bij een gezinsreorganisatie. Ze beseffen niet waar hun kinderen echt van wakker liggen, waar ze hun kinderen verdriet mee doen en waarmee ze hen kunnen helpen.

Er zijn intussen nochtans voldoende studies die aantonen dat kinderen zich meestal heel gemakkelijk kunnen aanpassen aan een nieuwe gezinssituatie maar wél vreselijk veel last hebben van het niet onvoorwaardelijk kunnen houden van hun beide ouders, van het heen en weer geslingerd worden in eindeloze discussies en geruzie.

Toch is het heel menselijk dat je op momenten van crisis de energie, de moed ontbreekt om nog opzoek en studiewerk te gaan doen? Dat hoeft ook niet perse.  Je kan er hulp voor vragen, bij een rouwtherapeut, of bij een scheidingscoach. Of duik in een paar websites, artikelen of boeken van zodra je er de energie wel kan voor vinden. Het is nooit te laat om je kinderen terug ‘in de kijker’ te zetten en ‘uit de knel’ te halen.

Zo werkt het niet:

Dus NEEN de gezinswoning perse willen houden ‘voor de kinderen’ is echt niet het belangrijkste issue waar je als uit elkaar gaande partners moet over wakker liggen. Maar JA het is wel makkelijker de andere partner te overtuigen om je het huis aan een lage prijs te laten inkopen als dat  ‘het beste voor de kinderen’ is.

Dus NEEN kinderen vinden het geen ramp dat ze je verdriet zien en je onmacht MAAR als ouders overtuigd zijn dat ze hun kinderen ‘sparen’ door hen zo weinig mogelijk over het hoe en waarom van de scheiding te vertellen, bereiken ze WEL net het omgekeerde en voelen kinderen zich bedrogen en uitgesloten.

Het zijn maar enkele voorbeelden, van een niet-effectieve focus op ‘de kinderen’, er zijn er nog veel; ouders in scheiding zijn vaak heel overtuigd ‘verkeerd bezig’  en dat is zeker zo in moeilijke lopende scheidingen maar absoluut niet alleen daar. Het heeft niet alleen te maken met het ‘gevecht’ waarin de partners eventueel terecht komen, het heeft vooral te maken met het niet begrijpen van de juiste behoeften van kinderen.

Dit helpt wel:

Leoniek van der Maarel, psychologe en rouwtherapeute, probeerde de noden van de kinderen bij en na scheidingen samen te vatten in 9 basisrechten.

Het is zeker een handig geheugensteuntje en ik lijst ze hier graag ‘in een vrije interpretatie’ even voor jullie op.

  • Recht op respectvolle communicatie

    Kinderen hebben het recht om te vertellen over wat ze bij papa respectievelijk mama doen zonder dat ze daarbij het risico moeten lopen hun andere ouder door de mangel te horen halen. Kinderen kiezen daarom vaak te zwijgen, hun verhalen voor zich te houden. Ook omdat ze bang zijn hun ouders te belasten, verdriet te doen. Ze dragen vaak een masker, kunnen niet zijn wie ze zouden willen zijn…

  • Recht om buiten ruzies te blijven

    Emoties laaien in scheidingen hoog op en verdriet, onmacht, eenzaamheid, …. het vertaalt zich vaak in kwaadheid en daaruit voortkomende ruzies. Maar het is niet fair de kinderen deze ruzies te laten meemaken, zelfs vragen ze mee uit te vechten of nog erger ze te laten beslechten. Kinderen willen die ruzies niet en ze willen al zeker geen (scheids)rechter zijn voor hun ouders.

  • Recht om serieus genomen te worden

    Hoe vaak krijgen kinderen niet te horen: ‘dat zal je moeder/vader je wel voorgezegd hebben – Ik had het kunnen denken dat ze/hij je hierin zou opjutten – Ik hoor precies je vader/moeder spreken.’ Waarom wordt er zo weinig geloof aan gehecht dat ze een eigen mening kunnen hebben?

  • Recht op BEIDE ouders

    Kinderen moeten zo veel mogelijk contact kunnen hebben met BEIDE ouders. In deze tijden van moderne communicatiemiddelen zou dat geen probleem mogen opleveren. Toch krijgen ze verbod of durven ze niet vragen of ze eens met de andere ouder mogen bellen of skypen of sms’en of chatten of..

    Zelfs als ze evenveel tijd doorbrengen bij beide ouders is het belangrijk dat als ze dat willen  ‘op ieder moment’ twee ouders mogen hebben.

  • Recht op aandacht

    Kinderen moeten met hun vragen ergens terecht kunnen en mogen hun mening geven. Ze hebben recht op aandacht bij het verwerken van deze veranderingen, op hulp over hoe ze zich het vlugst kunnen aanpassen op uitleg waarom het tot een scheiding kwam en hoe het nu allemaal zal in zijn werk gaan.  Deze hulp kunnen ze krijgen van hun ouders, maar vaak is een onafhankelijke derde de beste hulpbron.

    Er zijn geen officiële studies over, maar betrokken professionelen zijn ervan overtuigd dat complexe scheidingen meer impact hebben op kinderen dan het omgaan met het overlijden van een ouder, hoe choquerend dit ook klinkt.

  • Recht op een thuis

    Thuis ben je waar je onvoorwaardelijk, altijd welkom bent. Waar je nooit de deur wordt gewezen. Als je een thuis wil bieden aan je kinderen zeg je niet : ‘Als het zo zit, ga je maar naar je vader/moeder?’ Als mijn vriend(in) hier is, heb ik liever dat je hier niet bent’.

  • Recht op familie

    Vaak wordt door de ene zijn, de familie van de andere zijde helemaal zwart gemaakt. Ook grootmoeder, grootvader, tante of nonkel zijn ‘slechte’ mensen en alleen uit op het pesten of de ondergang van…

     

    “Neen, je mag niet naar het verjaardagsfeest van je oma want dat valt in mijn weekend. En neen, je gaat je tante niet gaan bezoeken in het ziekenhuis, want ik wil niet meer in haar buurt komen en ga mijn tijd daar niet aan verspillen.

  • Recht om onvoorwaardelijk van beide ouders te houden

    Als de ene ouder de andere ouder verwijten maakt, als de ‘schuld’ van alle ellende bij vader/moeder wordt gelegd, als vader/moeder de oorzaak van de scheiding is, als vader/moeder voor de ander een nietsnut, een slecht mens is…doet dat ondanks alle moeite die een kind wil doen om van beide ouders te houden, iets met die liefde…ze brokkelt op den duur af, ze  lijdt onder voortdurende zware aanvallen.

Door Veerle LISABETH, bemiddelaar, conflict/scheidingscoach

www.lisabethveerle.be

Bronnen: Leoniek van der Maarel, ‘Kinderen in spagaat’, 2014, uitgeverij Ten Have; ‘Vechten voor je scheiding’, 2016, uitgeverij Stili Novi